Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam năm 2026 đang chuyển dịch mạnh mẽ hướng tới phát triển bền vững và công nghệ cao, hệ thống chính sách ưu đãi và miễn giảm thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo Luật Thuế TNDN và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP đã trở thành đòn bẩy tài chính quan trọng bậc nhất. Đối với các nhà đầu tư, dòng vốn FDI và các doanh nghiệp, việc thấu hiểu và áp dụng chính xác các cơ chế ưu đãi này không chỉ giúp tối ưu hóa tối đa nghĩa vụ tài chính, mà còn là cơ sở để định hình cấu trúc đầu tư dài hạn tại thị trường Việt Nam.

Tuy nhiên, việc thiết lập hồ sơ tuân thủ để được cơ quan thuế chấp thuận các mức thuế suất ưu đãi đặc biệt (như mức 10% lên đến 30 năm) hay các chu kỳ miễn thuế, giảm thuế (Tax Holiday) luôn đi kèm với những điều kiện kiểm soát vô cùng khắt khe về địa bàn, ngành nghề, tiến độ giải ngân vốn và tiêu chuẩn kỹ thuật. Mọi sai lệch trong việc nhận diện điều kiện hoặc không duy trì được các tiêu chí thực tế trong suốt giai đoạn dự án hoạt động đều ẩn chứa rủi ro bị truy thu thuế và tính lãi chậm nộp rất lớn khi cơ quan chức năng tiến hành thanh tra. Bài viết dưới đây từ đội ngũ chuyên gia cố vấn của CFT sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện và sâu sắc nhất về bản đồ ưu đãi thuế TNDN mới nhất.

1. Các khoản thu nhập được miễn thuế hoàn toàn

Pháp luật quy định 14 nhóm thu nhập được miễn thuế. Nổi bật nhất bao gồm:

• Lĩnh vực nông nghiệp: Thu nhập từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản ở địa bàn đặc biệt khó khăn; thu nhập của hợp tác xã nông nghiệp.
• Nghiên cứu và Công nghệ: Thu nhập từ việc thực hiện hợp đồng nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, và bán sản phẩm sản xuất thử nghiệm (được miễn tối đa không quá 03 năm).
• Sử dụng lao động yếu thế: Doanh nghiệp có từ 30% lao động bình quân trong năm trở lên là người khuyết tật, người sau cai nghiện, người nhiễm HIV/AIDS và có quy mô từ 20 lao động trở lên (trừ doanh nghiệp tài chính, bất động sản).
• Hoạt động tài trợ, xã hội: Khoản tài trợ nhận được để sử dụng cho giáo dục, y tế, văn hóa, từ thiện, làm nhà đại đoàn kết (phải sử dụng đúng mục đích, nếu không sẽ bị truy thu và xử phạt).
• Bảo vệ môi trường: Thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải (tín chỉ carbon) và chuyển nhượng trái phiếu xanh lần đầu.

2. Đối tượng được áp dụng ưu đãi thuế

Doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế khi đáp ứng một trong các tiêu chí về ngành nghề hoặc địa bàn:

• Ưu đãi theo ngành, nghề: Đầu tư ứng dụng công nghệ cao; sản xuất phần mềm; công nghiệp hỗ trợ; năng lượng tái tạo; bảo vệ môi trường; xã hội hóa (giáo dục, y tế, thể thao); và các dự án quy mô lớn có vốn đầu tư từ 12.000 tỷ đồng trở lên.
• Ưu đãi theo địa bàn: Đầu tư vào địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn; khu kinh tế, khu công nghệ cao.

3. Mức Thuế suất ưu đãi

Thay vì áp dụng mức thuế suất phổ thông 20%, các dự án ưu đãi sẽ được hưởng các mức thuế suất thấp hơn:

• Thuế suất 10% trong 15 năm: Áp dụng cho dự án đầu tư mới tại địa bàn đặc biệt khó khăn, khu kinh tế, khu công nghệ cao; dự án công nghệ cao, nghiên cứu khoa học, năng lượng tái tạo. Đối với các dự án lớn có ảnh hưởng đặc biệt đến kinh tế – xã hội, Thủ tướng Chính phủ có thể kéo dài thời gian áp dụng mức 10% này nhưng tối đa không quá thêm 15 năm (tổng cộng 30 năm).
• Thuế suất 10% trọn đời (xuyên suốt thời gian hoạt động): Áp dụng cho các lĩnh vực xã hội hóa (giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường), xuất bản, báo chí, và thu nhập của doanh nghiệp trồng, bảo vệ rừng.
• Thuế suất 15%: Dành cho thu nhập từ hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, chế biến nông thủy sản không thuộc địa bàn khó khăn.
• Thuế suất 17% trong 10 năm: Áp dụng cho dự án đầu tư mới tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, hoặc dự án sản xuất thép cao cấp, máy móc phục vụ nông nghiệp, sản phẩm tiết kiệm năng lượng.

4. Thời gian Miễn thuế và Giảm thuế

Ngoài việc được hưởng thuế suất thấp, doanh nghiệp còn được hưởng chu kỳ miễn, giảm số thuế phải nộp:

Miễn tối đa 04 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 09 năm tiếp theo: Áp dụng cho các dự án đầu tư đáp ứng điều kiện hưởng thuế suất ưu đãi 10% trong 15 năm.

Miễn tối đa 02 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo: Áp dụng cho các dự án hưởng mức thuế suất 17% trong 10 năm, và các dự án đầu tư mới tại các khu công nghiệp.

Thời gian miễn, giảm thuế được tính từ năm đầu tiên dự án có thu nhập chịu thuế. Nếu trong 03 năm đầu chưa có thu nhập chịu thuế, thì thời gian miễn giảm được tính từ năm thứ 4.

5. Các trường hợp giảm thuế đặc thù khác

Hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động: Doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, vận tải sử dụng nhiều lao động nữ hoặc người dân tộc thiểu số sẽ được giảm thuế TNDN bằng đúng với số chi phí phát sinh thêm cho các nhóm lao động này (ví dụ: chi đào tạo lại, chi phí y tế thêm cho lao động nữ).

Chuyển giao công nghệ: Giảm 50% số thuế phải nộp tính trên phần thu nhập từ chuyển giao công nghệ thuộc lĩnh vực ưu tiên cho các tổ chức, cá nhân ở địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn.

6. Điều kiện để được hưởng mức thuế suất ưu đãi 10% trong thời hạn 15 năm

Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp 2025 và Nghị định hướng dẫn thi hành, cụ thể áp dụng cho các nhóm đối tượng sau:

Ưu đãi theo ngành, nghề lĩnh vực đầu tư: Áp dụng đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới thuộc các lĩnh vực trọng điểm:

• Công nghệ và Công nghệ thông tin: Ứng dụng công nghệ cao, đầu tư mạo hiểm cho phát triển công nghệ cao; ươm tạo công nghệ cao; sản xuất sản phẩm phần mềm, sản phẩm an toàn thông tin mạng, trang thiết bị điện tử trọng điểm, trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo.
• Công nghiệp hỗ trợ: Sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ cho công nghệ cao, hoặc cho các ngành dệt may, da giày, điện tử – tin học, sản xuất lắp ráp ô tô, cơ khí chế tạo đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của EU hoặc tương đương.
• Năng lượng và Môi trường: Sản xuất năng lượng tái tạo, năng lượng sạch; tiêu hủy chất thải, bảo vệ môi trường; sản xuất vật liệu composit, vật liệu nhẹ, quý hiếm.
• Cơ sở hạ tầng: Đầu tư phát triển nhà máy nước, nhà máy điện, hệ thống cấp thoát nước, cầu, đường bộ, đường sắt, cảng hàng không, cảng biển và công trình cơ sở hạ tầng đặc biệt quan trọng khác do Thủ tướng Chính phủ quyết định.
• Sản xuất quốc phòng, an ninh: Sản xuất sản phẩm động viên công nghiệp, sản phẩm công nghiệp hóa chất trọng điểm, cơ khí trọng điểm.

Ưu đãi đối với loại hình doanh nghiệp đặc thù: Mức thuế suất 10% trong 15 năm áp dụng cho toàn bộ thu nhập của doanh nghiệp nếu được công nhận là:

• Doanh nghiệp công nghệ cao.
• Doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
• Doanh nghiệp khoa học và công nghệ theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Ưu đãi theo địa bàn đầu tư: Áp dụng đối với thu nhập từ dự án đầu tư mới thực hiện tại các khu vực cần thu hút đầu tư, bao gồm:

• Địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
• Khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung.
• Khu kinh tế (trường hợp dự án nằm trên cả địa bàn được ưu đãi và không được ưu đãi thì việc xác định ưu đãi do Chính phủ quy định).

Ưu đãi đối với dự án quy mô lớn và đặc biệt:

Dự án đầu tư trong lĩnh vực sản xuất có quy mô vốn đầu tư tối thiểu 12.000 tỷ đồng, thực hiện giải ngân tổng vốn đầu tư đăng ký không quá 05 năm kể từ ngày được phép đầu tư và sử dụng công nghệ đáp ứng yêu cầu của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Dự án đầu tư thuộc đối tượng ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt quy định tại Luật Đầu tư.

7. Quy định về việc kéo dài thời gian áp dụng thuế suất ưu đãi

Trong một số trường hợp, Thủ tướng Chính phủ có thể quyết định kéo dài thêm thời gian áp dụng mức thuế suất 10% này (tối đa không quá 15 năm), dành cho các dự án có tầm quan trọng đặc biệt: Dự án công nghệ cao, hạ tầng, năng lượng… có quy mô vốn đầu tư tối thiểu 6.000 tỷ đồng, có ảnh hưởng lớn về kinh tế – xã hội cần đặc biệt khuyến khích; Dự án sản xuất quy mô lớn (từ 12.000 tỷ đồng) đạt được một trong các tiêu chí: Sản xuất hàng hóa có khả năng cạnh tranh toàn cầu với doanh thu đạt trên 20.000 tỷ đồng/năm chậm nhất sau 05 năm; sử dụng thường xuyên trên 6.000 lao động; hoặc dự án thuộc lĩnh vực hạ tầng kinh tế kỹ thuật (nhà máy điện, cảng, sân bay, lọc hóa dầu…).

Đối với dự án thuộc diện ưu đãi hỗ trợ đầu tư đặc biệt, thời gian áp dụng thuế suất ưu đãi có thể được kéo dài không quá 1,5 lần so với thời gian quy định thông thường (và kéo dài thêm không quá 15 năm nhưng không vượt thời hạn của dự án)

Các trường hợp được kéo dài thời gian ưu đãi 10%?

Theo Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp 2025 và Nghị định hướng dẫn thi hành, Thủ tướng Chính phủ là người có thẩm quyền quyết định việc kéo dài thêm thời gian áp dụng mức thuế suất ưu đãi 10%. Thời gian kéo dài thêm tối đa không quá 15 năm (nghĩa là có thể áp dụng thuế suất 10% lên đến tổng cộng 30 năm) đối với các trường hợp đặc biệt sau đây:

• Dự án có vốn đầu tư lớn và ảnh hưởng quan trọng: Đó là các dự án đầu tư mới thuộc một số lĩnh vực ưu đãi định hướng (như ứng dụng công nghệ cao, sản xuất phần mềm, năng lượng tái tạo, bảo vệ môi trường, phát triển cơ sở hạ tầng đặc biệt quan trọng…) có quy mô vốn đầu tư tối thiểu 6.000 tỷ đồng và được đánh giá là có ảnh hưởng lớn về kinh tế – xã hội cần đặc biệt khuyến khích,.
• Dự án sản xuất quy mô rất lớn đạt các tiêu chí đặc thù: Đối với các dự án đầu tư trong lĩnh vực sản xuất có quy mô vốn đầu tư tối thiểu 12.000 tỷ đồng (có thực hiện giải ngân tổng vốn không quá 05 năm và đáp ứng yêu cầu về công nghệ), dự án sẽ được xem xét kéo dài thời gian ưu đãi nếu đáp ứng thêm một trong ba tiêu chí sau:

Về doanh thu: Sản xuất sản phẩm hàng hóa có khả năng cạnh tranh toàn cầu, đạt mức doanh thu trên 20.000 tỷ đồng/năm chậm nhất sau 05 năm kể từ khi dự án bắt đầu có doanh thu;

Về lao động: Sử dụng thường xuyên trên 6.000 lao động được xác định theo quy định của pháp luật về lao động;

Về lĩnh vực hạ tầng: Dự án đầu tư thuộc lĩnh vực hạ tầng kinh tế kỹ thuật, bao gồm: đầu tư phát triển nhà máy nước, nhà máy điện, hệ thống cấp thoát nước, cầu, đường bộ, đường sắt, cảng hàng không, cảng biển, cảng sông, sân bay, nhà ga, năng lượng mới, năng lượng sạch, công nghiệp tiết kiệm năng lượng, dự án lọc hóa dầu.

Có thể thấy, khung chính sách ưu đãi và miễn giảm thuế TNDN hiện hành đã mở ra những lợi thế cạnh tranh tuyệt đối cho các doanh nghiệp đi đúng định hướng dòng vốn của Chính phủ — đặc biệt là các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng tái tạo, và các dự án quy mô lớn trên 12.000 tỷ đồng. Cơ chế kéo dài thời gian áp dụng thuế suất 10% lên đến tổng cộng 30 năm do Thủ tướng Chính phủ quyết định chính là minh chứng cho sự cam kết đồng hành dài hạn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư chiến lược.